رهبری اثربخش
معیار های اثربخشی رهبری شامل تعداد شکایات مکتوب ومیزان ترک اختیاری خدمت در طی یک روز 11 ماهه بود. سرپرستانی که از نظر مراعات و ملاحظه کاری ضعیف بودند در واحدهای کاری شکایات و ترک خدمت کم تر بود و اگر سرپرستانی که در حد زیادی رفتار ساختاردهی را اعمال می کردند ، شکایات و ترک خدمت بیش تری در کارکنان خود داشتند. البته با توجه به ناپایدار و غیر قطعی بودن مطالعات 2 محقق یادآور شدند " به نظر می رسد سطوح بحرانی خاص وجود دارد که ورای آنها افزایش مراعات یا کاهش در ساخت دهی هیچ تاثیری بر میزان ترک خدمت یا شکایات ندارد"
مشکلات تعیین علیت
تفسیرهای احتمالی زیادی وجود دارد که به هیچ کدام نمی توان به طور قطعی اعتماد کرد مثلا" وقتی همبستگی مثبتی بین مراعات و عملکرد زیردستان مشاهده شود، تفاسیر مختلفی از آن می توان کرد. اغلب فرض محققان این است که علیت از سوی رفتار به سوی نتایج است. طبق این فرض رهبران مراعات گرا باعث انگیزه بیش تر زیردستان می شود، فعال تر و مفیدتر باشند.
فرض دیگری که به همین نسبیت قابل قبول به نظر می رسد علیت در جهت مخالف است طبق این فرض می توان چنین تفسیر کرد که رهبران در برابر زیردستانی که عملکرد خوبی دارند ، مراعات بیشتری از خود نشان می دهند. بهترین راه برای تعیین علییت ، انجام آزمایش است که در آن به جای سنجش رفتار رهبری توسط پرسشنامه ، رفتار وی دستکاری می شود در یک محیط آزمایشگاهی چندین آزمایش از این نوع بر روی دانشجویان دانشگاه ها انجام شد.
یکی از محدودیت های اکثر تجربیات آزمایشگاهی در مورد رهبری بسیار غیرواقع بینانه بودن آنهاست که تعمیم یافته ها را به کارمندان در سازمانهای واقعی دشوار می سازد.
انجام آزمایشهای میدانی در سازمان های واقعی دشوار است و تنها از تعدادی کم برای تحقیق در مورد اثرات رفتار رهبری استفاده شده است. در این آزمایش های میدانی رفتار رهبری با استفاده از یک برنامه آموزشی ، دستکاری شد و سرپرستان آموزش دیده با یک گروه کنترلی از سرپرستان آموزش ندیده ، از جنبه معیارهای رفتار و اثربخشی رهبری مقایسه شدند.
مطالعات رهبری در میشگان
دومین برنامه عمده تحقیق در زمینه رفتار رهبری ، توسط محققان در دانشگاه میشیگان تقریبا" به طور همزمان با مطالعات رهبری در دانشگاه ایالت اوهایو انجام گردید. هدف اصلی تحقیقات میشیگان ، شناسایی رابطه میان رفتار رهبری ، فرایندهای گروهی و معیار های سنجش عملکرد گروهی بود.
رفتار وظیفه گرا:
مدیران اثربخش ، وقت وتلاش خود را صرف همان کاری نمی کردند که زیر دستان به آن اشتغال داشتند. بلکه مدیران اثربخش تر به نقش های وظیفه گرایی می پردازند. مانند: برنامه ریزی زمان بندی کار و.......علاوه بر این مدیران اثربخش ، زیردستان را در تعیین اهداف عملیاتی والا و واقع بینانه راهنمایی می کنند.
رفتار رابطه گرا:
برای مدیران اثربخش ، رفتار وظیفه گرا به بهای فقدان توجه به روابط انسانی تمام نشد. مدیران اثربخش در برابر زیر دستان بسیار ملاحظه کار ؛ حمایت کننده، دلسوزتر بودند.
آن نوع رفتار رابطه گرا که معلوم شد با رهبری اثربخش رابطه دارد عبارت بود از نشان دادن اعتماد و اطمینان خود بر دیگران ، دوستانه و ملاحظه کارانه عمل کردن ، تلاش برای درک مشکلات زیردستان ، کمک کردن به رشد زیردستان و پیش بردن حرفه آنان مطلع نگاه داشتن زیردستان ، قدردانی از نظرات و فراهم کردن زمینه های شناخت مشارکت و دستآوردهای آنان ،
علاوه بر این مدیران اثربخش اغلب به جای نظارت نزدیک و مستقیم از نظارت کلی استفاده می کردند.
رهبری مشارکتی:
لیرک پیشنهاد کرد مدیران به جای نظارت بر هر یک از زیردستان به طور جداگانه ، باید از نظارت گروهی آن هم در حد زیاد استفاده کنند.
جلسات گروهی مشارکت زیردست در تصمیم گیری را تسهیل می کند. ارتباط را بهبود می بخشد، همکاری را افزایش میدهد. و حل تعارض را آسان می کند. نقش مدیر در جلسات گروهی باید بیشتر هدایت بحث ها ، تداوم حمایت گرایی ، سازندگی و جهت دهی به بحث برای حل مشکل باشد.
با این حال امکان رهبری مشترک بدین معنی نیست که داشتن یک رهبر رسمی تعیین شده ضروری نیست. بنا به گفته باروز و سیشور (1966، ص 249) "در مورد اینکه رهبر رسمی و تعیین شده از طریق رهبری سرپرستی خود ، الگوی رهبری دو جانبه را که زیر دستان در قبال هم اعمال می کنند ، بنا می نهد، هم اجماع و هم دلایل نظری وجود دارد
انواع ذیل بیانگر رفتار رهبری در اکثر مطالعات می باشد.
1) برنامه ریزی ، هماهنگی ، سازماندهی عملیاتی
2) سرپرستی زیر دستان ( هدایت ، آموزش ،نظارت بر عملکرد)
3) ایجاد و حفظ روابط خوب با دوستان
4) ایجاد وحفظ روابط خوب با افراد مافوق ، همتایان ، افراد خارج از سازمان
5) پذیرش مسئولیت برای رعایت سیاست های سازمانی ، انجام وظایف لازم ، اخذ تصمیمات ضروری
محدودیت های تحقیق وقایع بحرانی
روش وقایع بحرانی ، محدودیت هایی دارد. در این روش این فرض مطرح است که بیشتر پاسخ دهندگان می دانند چه رفتارهایی بر اثر بخشی رهبر مهم و مربوط است. ویک رفتار در صورتی مهم است که بارها در وقایع نقل شده توسط افراد مختلف زیادی ظاهر شود.
البته پاسخ دهندگان ممکن است در ادراک خود در باره اینکه چه چیز اثر بخش است ، تعصب داشته باشند و شاید تنها وقایعی را بخاطر بسپارد و نقل کنند که با کلیشه ها یا نظریه های ضمنی آنان درباره اثربخش همخوانی داشته باشند.
نظریه های جهانی در رفتار اثر بخش
رهبری عالی _ عالی
در برجسته ترین نظریه ههای جهانی اصل بر این است که رهبران اثربخش هم وظیفه گرا و هم شخص گرا هستند. که به اصطلاح گفته می شود رهبری "عالی _عالی " بلیک وموتن (1964) نظریه شبکه مدیریتی را طراحی و مدیران رابر حسب علاقه به افراد و علاقه به تولید توصیف کردند.در نتیجه مدیرانی که هم به تولید وهم به افراد علاقه زیادی دارند از اثربخش ترین افراد هستند.
در ژاپن یک برنامه تحقیق رفتار شکل گرفت که به تدوین یک نظریه دو عاملی منجر شد.
تحت عنوان رهبری پی. ام ( میزومی ، پترسون 1985) پیشنهاد کرد که رهبران اثر بخش هم در رفتار عملکردی و هم در رفتار نگهداری (رهبر پی.ام) عالی هستند. که برای اثبات سه توجیه آوردند:
توجیه اول : در نوع جمعی ، این الگو ، رفتار وظیفه گرا و رفتار شخص گرا دارای تاثیراتی مستقل و افزایشی براثربخشی مدیریتی می باشد.
توجیه دوم: این است که رفتار شخص گرا از طریق افزایش قدرت مرجع رهبر ، به افزایش نفوذ بالقوه رهبر بر زیر دست کمک می کند.
توجیه سوم: توسط نظریه پردازان دو عاملی مطرح گردید.رفتار یک رهبر ، با علاقه نشان دادن به وظیفه و افراد ، از نظر کیفی با رفتار یک رهبر دیگر که تنها به افراد یا تنها به وطیفه علاقه نشان می دهد تفاوت دارد.رهبران عالی _عالی گونه ای خاص از رفتار را انتخاب می کنند که به طور همزمان بیانگر علاقه به وظیفه و روابط است.
بخشی از خلاصه نویسی گروه ۹ ( توسط پریسا افتخاری )